چرا ایران به اردن حمله کرد؟ واکاوی تحولات اخیر از نگاه پژوهشگر ارشد صهیونیست

عصرنما — دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مسائل خاورمیانه، رئیس پیشین بخش ایران در سازمان اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل (امان) و عضو کنونی اندیشکده‌هایی نظیر شورای آتلانتیک، در یادداشتی تحلیلی به بررسی دلایل و اهداف پشت‌پرده رویکرد تهاجمی اخیر ایران پرداخته است.

این تحلیل راهبردی ابعاد مختلف محاسبات تهران در قبال تحولات منطقه‌ای را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد:

۱. ابتکار عمل استراتژیک به جای واکنش انفعالی

رهبری کنونی ایران مصمم است به جای اینکه صرفاً پیرو و واکنش‌دهنده به تصمیمات واشنگتن باشد، سرعت و روند رویارویی را تعیین کند. تهران با این رویکرد می‌خواهد ثابت کند که همچنان ابتکار عمل را در دست دارد و می‌تواند تنش‌ها را بر اساس شرایط خود مدیریت و هدایت کند.  

۲. خوانش تردید واشنگتن به مثابه ضعف

در محاسبات تهران، احتیاط و احتراز ایالات متحده از ورود به یک جنگ گسترده، نشانه تردید و عدم تمایل سیاسی واشنگتن برای تحمل یک رویارویی بلندمدت تعبیر می‌شود. ارزیابی رهبران ایران این است که اعمال فشار بیشتر، عزم واقعی آمریکا را به چالش کشیده و تصمیم‌سازی در کاخ سفید را تحت تأثیر قرار می‌دهد.  

۳. گذر از بحران‌های دریایی به «اعلان جنگ»

از منظر تهران، فشارهای پیرامون محاصره دریایی دیگر یک ابزار فشار معمولی نیست، بلکه در حکم یک اقدام جنگی تلقی می‌شود. برخلاف رویکردهای گذشته، رهبری کنونی ایران به هیچ وجه آماده نیست محدودیت دسترسی و آسیب به آزادی عمل خود در آب‌های خلیج فارس را بدون پاسخی نظامی و کوبنده بپذیرد.  

۴. پیوستگی جبهه‌های مقاومت در منطقه

حملات اخیر را باید در بستر یک پازل منطقه‌ای وسیع‌تر تحلیل کرد. این تحولات پیوندی تنگاتنگ با فعالیت‌های شبکه متحدان و شبه‌نظامیان همسو با ایران در عراق و سایر نقاط علیه منافع منطقه‌ای دارد. تهران این جبهه‌ها را اجزای یک راهبرد واحد می‌داند که هدف نهایی آن، دگرگونی توازن قوا در خاورمیانه و فرسایش جایگاه ایالات متحده و متحدانش است.  

۵. تغییر دکترین نظامی؛ عبور از بازدارندگی سنتی

این رویکرد تهاجمی همچنین بازتاب‌دهنده دگرگونی دکترین دفاعی-راهبردی ایران در سال‌های اخیر است. رهبری جدید ایران دیگر تنها به بازدارندگی واکنشی و تلافی‌جویانه بسنده نمی‌کند، بلکه با تکیه عمیق بر آرایش پیشرفته موشکی، پهپادی و شبکه نیابتی، از ابتکار عمل نظامی پیش‌دستانه استقبال می‌کند تا نظم امنیتی منطقه را به سود خود بازتعریف کند.  

۶. توپ در زمین واشنگتن

تصمیم‌گیرندگان ایرانی بر این باورند که پاسخ‌های محدود و قطره‌چکانی ایالات متحده قادر به تغییر معادله استراتژیک نخواهد بود. انتظار تهران این است که آمریکا در نهایت ناچار شود میان پذیرش ابعاد گسترده‌تر تنش یا تن دادن به تنظیمات و عقب‌نشینی‌های راهبردی، یکی را انتخاب کند.  

در نتیجه، پیام اصلی و روشن تهران این است که ایران هیچ‌گونه سیگنالی مبنی بر عقب‌نشینی یا تسلیم ارسال نمی‌کند و از موضع استیصال یا التماس برای مذاکره وارد میدان نشده است. برعکس، رهبری ایران آگاهانه خطرات بزرگ را به جان می‌خرد، زیرا این رویارویی را نبردی سرنوشت‌ساز برای تعیین جایگاه منطقه‌ای و تضمین امنیت بلندمدت خود می‌داند.

انتهای پیام/